Ο Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να έχει ζητήσει από τους στενούς του συνεργάτες τη συνέχιση του ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών, με την αμερικανική πλευρά να εξετάζει ακόμη και μακροχρόνιο κλείσιμο των Στενά του Ορμούζ, σε μια προσπάθεια να πιέσει οικονομικά το Ιράν να επιστρέψει στις διαπραγματεύσεις.
Σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν τις συζητήσεις, ο Αμερικανός πρόεδρος προκρίνει μια στρατηγική που στοχεύει στην πρόκληση μέγιστης οικονομικής πίεσης στην Τεχεράνη, χωρίς να χρειαστεί επανέναρξη στρατιωτικών επιθέσεων.
Η προσέγγιση αυτή εντάσσεται στη διαχείριση ενός πολέμου που έχει εισέλθει ήδη στην ένατη εβδομάδα, παρά την αρχική εκτίμηση του Τραμπ ότι θα διαρκούσε λιγότερο από έξι εβδομάδες.
Πιέσεις από την οικονομία και το πολιτικό κόστος
Η πιθανή επέκταση του αποκλεισμού και το ενδεχόμενο κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ έχουν ήδη επιβαρύνει την παγκόσμια αγορά ενέργειας, οδηγώντας σε αύξηση των τιμών καυσίμων στις ΗΠΑ.
Η εξέλιξη αυτή ενισχύει τη δυσαρέσκεια των Αμερικανών πολιτών για τη διάρκεια της σύγκρουσης, ενώ επηρεάζει αρνητικά και τη δημοτικότητα του προέδρου, ιδιαίτερα ως προς τη διαχείριση της οικονομίας.
Παράλληλα, το κόστος του πολέμου αυξάνεται σημαντικά, με ανώτερο αξιωματούχο του Πενταγώνου να ενημερώνει το Κογκρέσο ότι οι ΗΠΑ έχουν δαπανήσει μέχρι στιγμής 25 δισεκατομμύρια δολάρια.
Η κατάσταση αυτή προκαλεί ανησυχία στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα ενόψει των εκλογών του Νοεμβρίου.
Παρά την ένταση των πιέσεων, δεν είναι σαφές αν η στρατηγική θα αποδώσει, καθώς το Ιράν έχει δείξει στο παρελθόν ότι μπορεί να αντέξει σοβαρά οικονομικά πλήγματα χωρίς να υποχωρήσει στις αμερικανικές απαιτήσεις.
Ωστόσο, ο Τραμπ φαίνεται αποφασισμένος να εντείνει την πίεση μέχρι η Τεχεράνη να αποδεχθεί τους όρους του, κυρίως σε ό,τι αφορά τον περιορισμό του πυρηνικού της προγράμματος.
Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά σε συνέντευξή του στο Axios: «Ο αποκλεισμός είναι κάπως πιο αποτελεσματικός από τους βομβαρδισμούς. Πνίγονται σαν γεμισμένο γουρούνι. Και θα γίνει χειρότερο γι’ αυτούς. Δεν μπορούν να έχουν πυρηνικό όπλο».
Την ίδια ώρα οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου καταγράφουν νέα ισχυρή άνοδο, με το Brent να ξεπερνά τα 119 δολάρια το βαρέλι.
Το αμερικανικό αργό WTI για τον Ιούνιο κατέγραψε άνοδο 0,59%, φθάνοντας τα 107,51 δολάρια το βαρέλι, μετά από άλμα 7% στην προηγούμενη συνεδρίαση, έχοντας κινηθεί ανοδικά στις οκτώ από τις τελευταίες εννέα συνεδριάσεις.
Σενάρια μακροχρόνιας σύγκρουσης
Σε δηλώσεις του από το Οβάλ Γραφείο, ο Αμερικανός πρόεδρος άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο μακροχρόνιας σύγκρουσης, αναφέροντας ότι ο πόλεμος με το Ιράν θα μπορούσε να εξελιχθεί «σε παρόμοιο χρονικό πλαίσιο» με τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν εξετάσει πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες η οικονομία του Ιράν ενδέχεται να αντέξει μόνο για λίγες ακόμη εβδομάδες ή ακόμη και ημέρες, λόγω των επιπτώσεων του αποκλεισμού.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις δυσκολίες αποθήκευσης του αδιάθετου πετρελαίου, με τον Τραμπ να υποστηρίζει ότι η συσσώρευση μπορεί να προκαλέσει σοβαρές ζημιές στις ενεργειακές υποδομές της χώρας.
Η ραγδαία αύξηση των τιμών της ενέργειας απειλεί να βυθίσει στη φτώχεια πάνω από 30 εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο, προειδοποίησε σε συνέντευξη που παραχώρησε στο AFP ο Αλεξάντερ ντε Κρο, ο Βέλγος επικεφαλής του Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών για την Ανάπτυξη (PNUD στα γαλλικά, UNDP στα αγγλικά).
Μολονότι η εκεχειρία παρατάθηκε επ’ αόριστον, οι δυο πλευρές δεν έχουν ακόμη συνεννοηθεί για την επανέναρξη των συνομιλιών ανάμεσά τους, με τον πρώτο–άκαρπο–γύρο την 11η Απριλίου στο Πακιστάν, χώρα που μεσολαβεί.
Οι Ιρανοί «καλά θα κάνουν να βάλουν μυαλό, και γρήγορα!», πέταξε ο Ντόναλντ Τραμπ μέσω Truth Social.
Έλεγχος πλοίων και διπλωματικές πιέσεις
Από την έναρξη του αποκλεισμού νωρίτερα αυτόν τον μήνα, οι ΗΠΑ έχουν αναχαιτίσει ή εκτρέψει σχεδόν 40 πλοία που επιχειρούσαν να εισέλθουν ή να εξέλθουν από ιρανικά λιμάνια.
Ο Τραμπ εκτιμά ότι η πίεση αυτή μπορεί να οδηγήσει την Τεχεράνη σε διαπραγματεύσεις.
Σε ανάρτησή του ανέφερε: «Το Ιράν μόλις μας ενημέρωσε ότι βρίσκεται σε “κατάσταση κατάρρευσης”. Θέλουν να “ανοίξουμε τα Στενά του Ορμούζ” το συντομότερο δυνατό, καθώς προσπαθούν να διαχειριστούν την κατάσταση της ηγεσίας τους».
Την ίδια ημέρα, ο πρόεδρος είχε συνάντηση με στελέχη του ενεργειακού τομέα, όπου συζητήθηκαν μέτρα για τη συνέχιση του αποκλεισμού για μήνες, εάν χρειαστεί, καθώς και τρόποι περιορισμού των επιπτώσεων στους Αμερικανούς καταναλωτές.
Στη συνάντηση συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ, ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, καθώς και στελέχη μεγάλων ενεργειακών εταιρειών.
Διπλωματικό αδιέξοδο και πυρηνικό ζήτημα
Παρά τις πιέσεις, οι συνομιλίες για τον τερματισμό της σύγκρουσης βρίσκονται σε αδιέξοδο.
Ο Τραμπ φέρεται να μην αποδέχεται την τελευταία πρόταση του Ιράν, η οποία προέβλεπε επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, αφήνοντας όμως το ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος για μεταγενέστερες διαπραγματεύσεις.
Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο τόνισε ότι, παρά τη σχετική βελτίωση της πρότασης, «το πυρηνικό ζήτημα παραμένει ο βασικός λόγος της σύγκρουσης».
Μετά από συνάντηση με ανώτερους αξιωματούχους εθνικής ασφάλειας, δεν έχει καταστεί σαφές ποια θα είναι τα επόμενα βήματα της αμερικανικής πλευράς.
Οι ΗΠΑ παραμένουν επιφυλακτικές ως προς τη συνοχή της ιρανικής ηγεσίας και το ποιος λαμβάνει τις τελικές αποφάσεις.
Αξιωματούχοι αναμένουν απάντηση από την Τεχεράνη σε τροποποιημένη πρόταση που φέρεται να έχει την έγκριση του ανώτατου ηγέτη Μοτζτάμπα Χαμενεΐ.
Άλλοι δυο νεκροί στον Λίβανο
Στο άλλο κύριο θέατρο αυτού του πολέμου, στον Λίβανο, όπου το Ισραήλ πολεμά το σιιτικό κίνημα Χεζμπολάχ, που πρόσκειται στο Ιράν, δυο άνθρωποι, συμπεριλαμβανομένου στρατιωτικού, σκοτώθηκαν χθες σε νέο ισραηλινό βομβαρδισμό στον νότο, σύμφωνα με ανακοίνωση του επιτελείου στη Βηρυτό. Την προηγουμένη, οι βομβαρδισμοί του Ισραήλ σκότωσαν 19 ανθρώπους, ανάμεσά τους τρεις διασώστες στο καθήκον.
Ο πρόεδρος Ζοζέφ Αούν κάλεσε το Ισραήλ να «εφαρμόσει πλήρως» την κατάπαυση του πυρός που ανακοινώθηκε–από τον αμερικανό πρόεδρο Τραμπ–τη 17η Απριλίου, προτού γίνει οποιαδήποτε απευθείας διαπραγμάτευση των κυβερνήσεων των δυο χωρών, για την οποία σημείωσε ότι αναμένει από την Ουάσιγκτον να ορίσει ημερομηνία.
Καθώς ο Λίβανος είναι βυθισμένος εδώ και χρόνια σε σοβαρή οικονομική κρίση, το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα (ΠΕΠ) προειδοποιεί ότι 1,2 εκατ. πολίτες–με άλλα λόγια, πάνω από το ένα πέμπτο από τους 4 ως 5 εκατ. κατοίκους--απειλούνται από οξεία διατροφική ανασφάλεια.
Ο Αμερικανός πρόεδρος Τραμπ διαβεβαίωσε τον ιστότοπο Axios χθες πως υπέδειξε στον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου να διατάσσει μόνο «χειρουργικά» πλήγματα στον Λίβανο, να αποφύγει την πλήρη επανέναρξη του πολέμου με τη Χεζμπολάχ.
«Είπα στον Νετανιάχου πως πρέπει να το κάνει πιο χειρουργικά. Να μην κατεδαφίζει κτίρια. Δεν μπορεί να το κάνει αυτό. Είναι πολύ φρικτό», «βλάπτει την εικόνα του Ισραήλ», δήλωσε ο ρεπουμπλικάνος. Πρόσθεσε πως του «αρέσει» ο Λίβανος και η ηγεσία του και θεωρεί πως η χώρα μπορεί να «επιστρέψει». «Το Ιράν κατέστρεψε τον Λίβανο» μέσω της Χεζμπολάχ, υποστήριξε–αλλά καθώς «εξουδετερώνεται το Ιράν, αυτομάτως εξουδετερώνεται η Χεζμπολά».