Καθώς οργανώσεις προετοιμάζουν κινητοποιήσεις στην αυστριακή πρωτεύουσα κατά της συμμετοχής του Ισραήλ, η αστυνομία της Βιέννης ενισχύει σημαντικά τα μέτρα ασφαλείας. Ο αντιπρόεδρος της αστυνομίας, Ντίτερ Τσέσφαν, δήλωσε στο Politico ότι τα μέτρα λαμβάνονται «πολύ πέρα από το συνηθισμένο επίπεδο». Την ίδια στιγμή, οι διοργανωτές της Eurovision προσπαθούν να περιορίσουν την ένταση και να διατηρήσουν τον διαγωνισμό ως μια «απολιτίκ» βραδιά ευρωπαϊκής ψυχαγωγίας, μετά την κλιμάκωση της κρίσης στα τέλη του περασμένου έτους, όταν πέντε χώρες ανακοίνωσαν ότι θα μποϊκοτάρουν τον φετινό διαγωνισμό αν το Ισραήλ συμμετείχε κανονικά.
Ο Μάρτιν Γκριν, διευθυντής της Eurovision, δήλωσε τη Δευτέρα στη Βιέννη ότι «απουσιάζουν πέντε μέλη της οικογένειάς μας φέτος και μας λείπουν, τους αγαπάμε και ελπίζουμε να επιστρέψουν». Ο ίδιος ανέφερε ότι ο διαγωνισμός παραμένει «σε συζητήσεις» με την Ισπανία, την Ολλανδία, την Ιρλανδία, τη Σλοβενία και την Ισλανδία. Όπως είπε, η Eurovision θα κάνει «οτιδήποτε είναι δυνατό» για να επιστρέψουν οι χώρες αυτές τα επόμενα χρόνια, αλλά τελικά «η απόφαση ανήκει στις ίδιες».
Οι πέντε χώρες που απέχουν από τον 70ό επετειακό διαγωνισμό στο Wiener Stadthalle της Βιέννης υποστηρίζουν ότι η απόφασή τους σχετίζεται με τον πόλεμο του Ισραήλ στη Γάζα, ο οποίος ξέσπασε μετά την επίθεση της Χαμάς κατά του Ισραήλ, αλλά και με την ανθρωπιστική κρίση που ακολούθησε. Η Ευρωπαϊκή Ραδιοτηλεοπτική Ένωση (EBU), η οποία αποτελεί συμμαχία 113 δημόσιων μέσων ενημέρωσης από 56 χώρες και διοργανώνει τη Eurovision, έχει επανειλημμένα τονίσει ότι ο διαγωνισμός είναι μη πολιτικός και διεξάγεται ανάμεσα σε ραδιοτηλεοπτικούς φορείς και όχι κυβερνήσεις. Η EBU έχει δηλώσει ότι όσο ο ισραηλινός δημόσιος ραδιοτηλεοπτικός φορέας KAN τηρεί τους κανόνες, δεν θα αποκλειστεί από τη συμμετοχή. Το Ισραήλ προκρίθηκε από τον ημιτελικό της Τρίτης και θα συμμετάσχει στον τελικό της 16ης Μαΐου.
Η Νατάλια Γκόρστσακ, πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης της Σλοβενίας RTV, επισήμανε ότι η Ρωσία αποκλείστηκε το 2022 μετά την εισβολή στην Ουκρανία και υποστήριξε ότι το Ισραήλ θα έπρεπε να αντιμετωπιστεί με τον ίδιο τρόπο για τον πόλεμο στη Γάζα. Όπως δήλωσε, «θα πρέπει να ισχύουν οι ίδιοι κανόνες για όλες τις χώρες» που ενεργούν επιθετικά απέναντι σε άλλη χώρα.
Αλλαγές στη ψηφοφορία μετά τις καταγγελίες για το Ισραήλ
Οι αλλαγές στη δομή της ψηφοφορίας προέκυψαν έπειτα από υποψίες ότι η ισραηλινή κυβέρνηση επηρέασε αθέμιτα τα αποτελέσματα του περσινού διαγωνισμού μέσω εκστρατείας μαζικής ψηφοφορίας. Το Ισραήλ κυριάρχησε στην ψηφοφορία του κοινού και τελικά ηττήθηκε μόνο όταν η Αυστρία συγκέντρωσε περισσότερους βαθμούς από τις εθνικές κριτικές επιτροπές. Ραδιοτηλεοπτικοί φορείς από το Βέλγιο, την Ισπανία, την Ιρλανδία, την Ολλανδία, τη Φινλανδία και την Ισλανδία εξέφρασαν ανησυχίες για τη δημόσια ψηφοφορία, με ορισμένους να ζητούν ακόμη και έλεγχο της διαδικασίας.
Ο ισραηλινός δημόσιος ραδιοτηλεοπτικός φορέας KAN δήλωσε ότι «δεν συμμετείχε σε καμία απαγορευμένη εκστρατεία με στόχο τον επηρεασμό των αποτελεσμάτων του τελευταίου διαγωνισμού», στον οποίο η Γιουβάλ Ραφαέλ κατέκτησε τη δεύτερη θέση, όπως επιβεβαίωσε και η ίδια η EBU. Η ισραηλινή κυβέρνηση δεν είχε προχωρήσει τότε σε επίσημο σχόλιο σχετικά με τις καταγγελίες.
Το KAN έχει αντιδράσει έντονα στις εκκλήσεις για αποχώρηση ή αποκλεισμό του από τη Eurovision του 2026. Ο διευθύνων σύμβουλος του οργανισμού, Γκολάν Γιοχπάζ, δήλωσε τον Δεκέμβριο προς τα μέλη της EBU ότι ένα «πολιτιστικό μποϊκοτάζ» του Ισραήλ θα μπορούσε να πλήξει την «ελευθερία της δημιουργίας και της έκφρασης». Όπως ανέφερε, «ένα μποϊκοτάζ μπορεί να ξεκινήσει σήμερα με το Ισραήλ, αλλά κανείς δεν ξέρει πού θα τελειώσει ή ποιον άλλο μπορεί να βλάψει». Παράλληλα, επέμεινε ότι το Ισραήλ δεν συμμετείχε σε καμία απαγορευμένη εκστρατεία επηρεασμού των αποτελεσμάτων της Eurovision.
«Είμαστε περήφανοι για τους καλλιτέχνες και τα τραγούδια που έχουμε στείλει στον διαγωνισμό, πολλά από τα οποία γνώρισαν παγκόσμια επιτυχία. Δεν θα σταθώ εδώ για να απολογηθώ για την επιτυχία μας», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Γιοχπάζ.
Η Νατάλια Γκόρστσακ επαίνεσε τις προσπάθειες της EBU να αναθεωρήσει τους κανόνες ψηφοφορίας που εφαρμόζονται φέτος. Μεταξύ των αλλαγών περιλαμβάνονται μέτρα περιορισμού του αριθμού ψήφων που μπορεί να δώσει κάθε πολίτης, καθώς και εκκλήσεις προς τους θαυμαστές να μη συγκεντρώνουν όλες τις ψήφους τους σε μία συμμετοχή. Ωστόσο, σημείωσε ότι η πολιτικά φορτισμένη ψηφοφορία στη Eurovision αποτελεί πλέον «κάτι από το οποίο δεν μπορείς να ξεφύγεις».
Το περασμένο Σαββατοκύριακο η EBU απέστειλε επίσημη προειδοποιητική επιστολή στο KAN, αφού η εκπρόσωπος του Ισραήλ φέτος, Νοάμ Μπετάν, δημοσίευσε βίντεο στα κοινωνικά δίκτυα με οδηγία στην οθόνη που προέτρεπε το κοινό να «ψηφίσει 10 φορές για το Ισραήλ». Η EBU ανέφερε ότι είναι ικανοποιημένη που δεν επρόκειτο για «μεγάλης κλίμακας χρηματοδοτούμενη εκστρατεία τρίτων» με στόχο τον επηρεασμό του αποτελέσματος, ωστόσο υπογράμμισε ότι η προτροπή για 10 ψήφους σε έναν καλλιτέχνη ή τραγούδι «δεν συνάδει» με τους κανόνες της Eurovision.
Το KAN απάντησε ότι τα βίντεο αποτελούσαν «ανεξάρτητη πρωτοβουλία» της ομάδας της Μπετάν «χωρίς απαγορευμένη χρηματοδότηση, παρόμοια με ενέργειες άλλων διαγωνιζομένων». Σύμφωνα με τον οργανισμό, τα βίντεο σταμάτησαν να χρησιμοποιούνται αμέσως μετά από σχετικό αίτημα της EBU, ενώ το KAN «ακολουθεί όλους τους κανόνες της EBU και βρίσκεται σε συνεχή επικοινωνία με τον οργανισμό».
«Καθοριστική στιγμή» για τη Eurovision
Καθώς πλησιάζει ο τελικός του Σαββάτου και ολοκληρώνεται η διαδικασία ψηφοφορίας κοινού και επιτροπών, η Ιρλανδή ευρωβουλευτής των Φιλελευθέρων και πρώην παρουσιάστρια της Eurovision, Σίνθια Νι Μούρχου, δήλωσε στο Politico ότι πρόκειται για μια «καθοριστική στιγμή» για τον θεσμό.
Όπως ανέφερε, «η EBU πρέπει να επανεξετάσει την κατάσταση πολύ πιο σοβαρά πριν από τον τελικό της 16ης Μαΐου». Η ίδια πρόσθεσε ότι κατανοεί το επιχείρημα πως η Eurovision αφορά την τέχνη και τον πολιτισμό και όχι την πολιτική, ωστόσο «ζούμε πλέον σε έναν κόσμο όπου κάθε μέσο χρησιμοποιείται για τη μετάδοση πολιτικών μηνυμάτων ή παραπληροφόρησης». «Δεν μπορείς να εκπέμπεις σε ένα κενό», είπε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι η συμμετοχή του Ισραήλ εν μέσω της ανθρωπιστικής κρίσης στη Γάζα πλήττει τις ευρωπαϊκές αξίες πάνω στις οποίες δημιουργήθηκε ο διαγωνισμός.
Η ίδρυση της EBU και η πρώτη Eurovision το 1956 είχαν ως στόχο να φέρουν κοντά τις ευρωπαϊκές χώρες και τους ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Μέχρι και σήμερα, το σύνθημα του διαγωνισμού παραμένει «ενωμένοι μέσω της μουσικής». Ωστόσο, το μποϊκοτάζ έχει περιορίσει τον αριθμό των συμμετεχουσών χωρών στις 35, στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων δύο δεκαετιών, ενώ η έκταση της αποχής θεωρείται πρωτοφανής στην ιστορία της Eurovision.
Την ίδια στιγμή, πρώην νικητές του διαγωνισμού αποστασιοποιούνται από τον θεσμό. Ο Τσάρλι ΜακΓκέτιγκαν, που είχε κερδίσει τη Eurovision του 1994 για την Ιρλανδία με το τραγούδι «Rock ‘n’ Roll Kids» μαζί με τον Πολ Χάρινγκτον, δήλωσε ότι αν μπορούσε θα επέστρεφε το τρόπαιό του. «Νομίζω ότι η Ευρωπαϊκή Ραδιοτηλεοπτική Ένωση πρέπει να ξυπνήσει απέναντι σε όλο αυτό. Είναι τρελό», είπε στο Politico.
Ο ίδιος υποστήριξε ότι μουσική και πολιτική δεν μπορούν να διαχωριστούν. «Κάποιοι θα πουν ότι η Eurovision δεν είναι πολιτική, αλλά ψυχαγωγία και διασκέδαση. Όμως η μουσική στη ζωή μου ήταν πάντα πολιτική. Οι καλλιτέχνες χρησιμοποιούν τη μουσική τους για να εκφράσουν την αντίθεσή τους σε όσα συμβαίνουν στον κόσμο, απέναντι στον πόλεμο και τη βία», δήλωσε.
Από την πλευρά της, η αυστριακή δημόσια τηλεόραση υποστηρίζει ότι θα ήταν κρίμα αν όλα αυτά οδηγούσαν στο τέλος της Eurovision. Ο Μίχαελ Κρεν, εκτελεστικός παραγωγός της Eurovision για το ORF, δήλωσε ότι «η τέχνη δεν είναι ποτέ χωρίς πολιτικό μήνυμα», ωστόσο ο διαγωνισμός «μπορεί ακόμη να λειτουργήσει ως μέσο που ενώνει τους ανθρώπους και να προσφέρει μια εβδομάδα κατά την οποία ο κόσμος θα ξεχνά τη σκληρή πραγματικότητα και θα περνά καλά».
«Θα ήταν πολύ λυπηρό αν η Eurovision εξαφανιζόταν. Τι κακό υπάρχει στο να προσπαθείς να ψυχαγωγήσεις τον κόσμο και να τον κάνεις να αισθανθεί καλά για μία εβδομάδα; Δεν υπάρχει τίποτα κακό σε αυτό και πρέπει να κάνουμε ό,τι μπορούμε ώστε η παγκόσμια πολιτική να μην παρεμβαίνει», κατέληξε.