Τουρκικά μέσα ενημέρωσης επανέφεραν το ζήτημα του Αιγαίου με αφορμή το υπό διαμόρφωση νομοσχέδιο για τη λεγόμενη «Γαλάζια Πατρίδα».
Σύμφωνα με την εκπομπή «Canan Barlas ile Gündem» του A Haber, αναλυτές παρουσίασαν το προτεινόμενο νομοθετικό πλαίσιο ως εργαλείο ενίσχυσης των τουρκικών θέσεων σε Αιγαίο Πέλαγος, Ανατολική Μεσόγειο και Μαύρη Θάλασσα.
Στο επίκεντρο των αναφορών βρίσκεται ο ισχυρισμός περί 152 νησιών, νησίδων και βραχονησίδων, τα οποία η τουρκική πλευρά χαρακτηρίζει «ακαθόριστου καθεστώτος», επαναφέροντας τη ρητορική των λεγόμενων «γκρίζων ζωνών».
Οι συγκεκριμένες αναφορές εντάσσονται σε μια πάγια αντιπαράθεση μεταξύ των δύο χωρών γύρω από ζητήματα κυριαρχίας και θαλάσσιων ζωνών στο Αιγαίο.
«Δεν αγγίζουμε Κυκλάδες και Σποράδες, αλλά…»
Ο στρατιωτικός αναλυτής Κεμάλ Ολτσάρ υποστήριξε στο A Haber ότι η Τουρκία δεν θέτει ζήτημα για τις Κυκλάδες ή τις Σποράδες, αλλά «στο υπόλοιπο Αιγαίο» αναπτύσσει τα δικαιώματά της. Στο ίδιο πλαίσιο, ανέφερε ότι η «Γαλάζια Πατρίδα» από δόγμα επιχειρείται πλέον να γίνει μέρος του εσωτερικού δικαίου της Τουρκίας. Ο ίδιος ισχυρίστηκε ότι με το νέο πλαίσιο θα μπορούν να περιγραφούν αναλυτικά οι συντεταγμένες και οι θαλάσσιες ζώνες της Τουρκίας, συμπεριλαμβανομένων ΑΟΖ, υφαλοκρηπίδας και χωρικών υδάτων σε Μαύρη Θάλασσα, Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο.
Ακόμη πιο προκλητική ήταν η αναφορά του ότι ο Τούρκος πρόεδρος θα μπορούσε να αποκτήσει δυνατότητα κήρυξης «περιοχών ειδικού καθεστώτος», με την τουρκική πλευρά να εμφανίζει το νομοσχέδιο ως μέσο διεύρυνσης των αρμοδιοτήτων της Άγκυρας στις θαλάσσιες περιοχές που θεωρεί ότι εμπίπτουν στη δικαιοδοσία της.
Αναφορές σε «τουρκική σημαία» σε νησίδες
Το A Haber προβάλλει τον ισχυρισμό ότι, μετά την ψήφιση του νόμου, η Τουρκία θα μπορούσε να αποκτήσει «δικαίωμα» παρουσίας σημαίας σε νησιά, νησίδες και βραχονησίδες που η Άγκυρα χαρακτηρίζει ως «ακαθόριστα». Στο ίδιο δημοσίευμα, ο Ολτσάρ υποστηρίζει ότι θα μπορούσε ακόμη και να υπάρξει νέα νομοθετική ρύθμιση που να εμφανίζει τα συγκεκριμένα 152 σημεία ως ανήκοντα στην Τουρκία. Η τοποθέτηση αυτή εντάσσεται στη διαχρονική τουρκική προσπάθεια αμφισβήτησης κυριαρχικών δικαιωμάτων στο Αιγαίο, με τη ρητορική περί «αδιευκρίνιστου καθεστώτος» να επανέρχεται κάθε φορά που η Άγκυρα επιδιώκει να αυξήσει την πίεση προς την Αθήνα.
Σύμφωνα με το ίδιο τουρκικό αφήγημα, η Ελλάδα κατηγορείται ότι επιχειρεί να δημιουργήσει τετελεσμένα σε νησίδες, ενώ οι Τούρκοι αναλυτές συνδέουν το ζήτημα ακόμη και με την κρίση των Ιμίων, επιχειρώντας να παρουσιάσουν τις τουρκικές διεκδικήσεις ως δήθεν «αμυντική» απάντηση.
Έρευνες, εξορύξεις και θαλάσσια οικόπεδα
Το θέμα δεν περιορίζεται μόνο στο επίπεδο της ρητορικής περί νησιών. Στέλεχος του κυβερνώντος Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP), ο Αγντογάν Αγιαχίν, υποστήριξε ότι με το νέο νομοθετικό πλαίσιο «εξαλείφεται το κενό» της «Γαλάζιας Πατρίδας» και ότι η Τουρκία αποκτά δικαίωμα για έρευνες, εξορύξεις και διαγωνισμούς θαλάσσιων οικοπέδων στις περιοχές αυτές. Η συγκεκριμένη αναφορά δείχνει ότι η Άγκυρα επιχειρεί να συνδέσει τη «Γαλάζια Πατρίδα» όχι μόνο με ζητήματα κυριαρχίας και στρατιωτικής ισχύος, αλλά και με ενεργειακές δραστηριότητες, θαλάσσιους πόρους και μελλοντικές οικονομικές διεκδικήσεις.
Στο ίδιο μήκος κύματος, η Sözcü παρουσιάζει το νομοσχέδιο ως αποτέλεσμα πολυετούς εργασίας κρατικών φορέων της Τουρκίας και ως προσπάθεια μετατροπής της «Γαλάζιας Πατρίδας» από πολιτικό και στρατηγικό δόγμα σε νομικό πλαίσιο. Στο άρθρο του Σαϊγκί Οζτούρκ φιλοξενούνται θέσεις του απόστρατου υποναυάρχου Τζιχάτ Γιαϊτζί, ο οποίος θεωρείται από τους βασικούς θεωρητικούς του δόγματος.
Η τουρκική επιχειρηματολογία δίνει έμφαση στην ανάγκη η Άγκυρα να μη μένει απλώς σε αντιδράσεις, αλλά να θεσμοθετεί χάρτες, συντεταγμένες και θαλάσσιες δικαιοδοσίες. Η Sözcü αναφέρει επίσης ότι το Αιγαίο, το οποίο στην τουρκική αρθρογραφία αποκαλείται συχνά «Θάλασσα των Νήσων», αντιμετωπίζεται από την Άγκυρα ως ειδική περίπτωση, με τη θέση ότι τα ελληνικά νησιά δεν πρέπει να έχουν πλήρη επήρεια σε θαλάσσιες ζώνες.
Επανέρχεται και το casus belli
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η αναφορά στην απόφαση της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης του 1995, δηλαδή στο γνωστό casus belli σε περίπτωση επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στο Αιγαίο στα 12 ναυτικά μίλια.Ο διευθυντής του τουρκικού Εθνικού Κέντρου Ερευνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, Μουσταφά Μπασκαρά, υποστήριξε ότι το casus belli παραμένει σε ισχύ και ότι το νέο πλαίσιο ενισχύει τις τουρκικές θέσεις σε μια πιθανή μελλοντική διαφωνία ή διαβούλευση.
Η Sozcu από την πλευρά της χαρακτηρίζει σημαντική τη διατήρηση των 6 μιλίων στο Αιγαίο και την αναφορά στην απόφαση του 1995, παρουσιάζοντάς τα ως στοιχεία της στρατηγικής βούλησης της Τουρκίας να αποτρέψει, όπως υποστηρίζει, τη μετατροπή του Αιγαίου σε «ελληνική λίμνη».
Η Αθήνα απέναντι σε ένα κλιμακούμενο αφήγημα
Η νέα αυτή αρθρογραφία στα τουρκικά μέσα επιβεβαιώνει ότι η «Γαλάζια Πατρίδα» παραμένει κεντρικό εργαλείο της τουρκικής στρατηγικής και επικοινωνιακής πίεσης.Η σύνδεση του νομοσχεδίου με τις θαλάσσιες ζώνες, τις έρευνες, τις εξορύξεις, τις νησίδες και το casus belli δείχνει ότι η Άγκυρα επιχειρεί να ντύσει με νομικό μανδύα ένα πλέγμα διεκδικήσεων που αγγίζει άμεσα το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Για την Αθήνα, οι αναφορές περί «152 νησιών», «δικαιώματος σημαίας» και «περιοχών ειδικού καθεστώτος» δεν αποτελούν απλώς τηλεοπτικές υπερβολές, αλλά μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας να καλλιεργηθεί, σε εσωτερικό και διεθνές επίπεδο, η εικόνα ότι υπάρχουν δήθεν εκκρεμή ζητήματα κυριαρχίας στο Αιγαίο.Το γεγονός ότι οι συγκεκριμένες θέσεις προβάλλονται τόσο από φιλοκυβερνητικά μέσα όσο και από αρθρογραφία που επικαλείται τους θεωρητικούς της «Γαλάζιας Πατρίδας» δείχνει ότι η τουρκική πλευρά επιχειρεί να μετατρέψει ένα επιθετικό αφήγημα σε θεσμικό εργαλείο πίεσης.